Srbija nastupa na Praškom kvadrijenalu scenskog dizajna i scenskog prostora

Nastup Republike Srbije

na Praškom kvadrijenalu scenskog dizajna i scenskog prostora 2019.

(Prague Quadrennial of Performance Design and Space 2019)

Vistavište (Výstaviště), Prag, 6-16. juni 2019.

Na Kvadrijenalu 2019., najznačajnijoj svetskoj manifestaciji posvećenoj scenskom dizajnu i scenskom prostoru Republika Srbija nastupće u dve kategorije: Nacionalna postavka (Section of Countries and Regions) i Studentska sekcija (Student Exhibition – Students, young designers and young designer’s studios), sa zajedničkom temom pod nazivom Samo(iz)gradnja.

Osim na Samo(iz)gradnju kao kontekst, nastup Srbije oslonjen je i na koncept Kvadrijenala koji akcenat stavlja na one autorske pristupe koji scenski dizajn razvijaju kao snažni sastavni deo ukupne umetničke ideje, a ne kao podređenu ili prateću disciplinu. U tom smislu, nastup Srbije posvećen je identifikaciji, mapiranju i predstavljanju autora, događaja, manifestacija i institucija koji u svom radu neguju ovakav pristup scenskom dizajnu i scenskom prostoru. Poseban naglasak stavljen je na delovanje onih umetnika (profesionalaca i studenata) koji svojim radom objedinjuju pojedinačne discipline i proširiju polja delovanja, gradeći time razvijene ili nove umetničke forme.

Nacionalna postavka, pod nazivom Radovi na sceni, koncipirana je kroz dve ravnopravne selekcije. Jedna je realizacija kolektivnog umetničkog rada u kojem učestvuju umetnici po pozivu. Druga selekcija Pogled na scenu predstavlja radove odabrane na javnom konkursu, sa zadatkom da omogući pregled scenskog dizajna na teritoriji Srbije kao i praksu domaćih umetnika ostvarenu izvan granica naše zemlje. Kustosi Nacionale postavke su Maja Mirković, kostimografkinja; Siniša Ilić, vizuelni umetnik i Bojan Đorđev, pozorišni reditelj.

Studentska sekcija, pod nazivom Ravnoteža koncipirana je kao zajednički umetnički rad dvanaest studenata različitih fakulteta u Srbiji, izabranih putem javnog konkursa. Ovaj rad, u formi performativne instalacije, nastao je tokom višemesečnog kreativnog procesa u kome su studenti istraživali temu konstruisanja zajednice i društva kroz građenje pojedinca. Kustoski tim Studentske sekcije čine Romana Bošković Živanović (Fakultet tehničkih nauka), Mirko Stojković (Fakultet dramskih umetnosti), Zora Mosilović (Fakultet primenjene umetnosti), Deneš Debrei (Akademija umetnosti), Milena Kordić (Arhitektonski fakultet), Andrija Pavlović (Nova akademija umetnosti).

Organizatori nastupa:

Muzej primenjene umetnosti iz Beograda i Scen – Centar za scenski dizajn, arhitekturu i tehnologiju Fakulteta tehničkih nauka Univerziteta u Novom Sadu – OISTAT centar za Srbiju.

Komesari nastupa: Ljiljana Miletić Abramović, istoričar umetnosti, muzejski savetnik i direktor Muzeja primenjene umetnosti u Beogradu i Tatjana Dadić Dinulović, teoretičar scenskog dizajna, redovni profesor Fakulteta tehničkih nauka u Novom Sadu.

Pokrovitelj nastupa: Ministarstvo kulture i informisanja Republike Srbije.

Programski tekst nastupa Srbije

Samo(iz)gradnja

Samo(iz)gradnja: (je) pravljenje, (po)dizanje, zidanje, konstruisanje, izrađivanje, stvaranje, smišljanje… (vlastitim snagama, ili za vlastite potrebe); zajednice, kolektiva, okruženja, profesije, društva, pojedinca, sebe… ;

Pojam samo(iz)gradnja došao je iz specifičnog ideološkog, društvenog, političkog, ekonomskog i kulturnog konteksta socijalističkog društva druge polovine 20. veka, sa prostora i iz vremena u kome je rad pojednica na sebi smatran društveno potrebnim i društveno opravdanim. Tako postavljeno društvo videlo je sopstveni razvoj kroz razvoj pojedinca, njegovo obrazovanje, vaspitanje, unapređenje uslova života i rada. U tom cilju  je, intenzivno i sveobuhvatno, podsticalo razvoj amaterskih klubova i udruženja, kreiralo institucije i manifestacije, negovalo pozorište i druge umetnosti i činilo ih dostupnim gotovo svima…

Danas živimo u radikalno drugačijem kontekstu, u okruženju u kome nije sasvim jasno šta društvo jeste, niti šta je njegova uloga, pa ne možemo da govorimo ni o tome šta je institucija društva. Današnji kontekst izražene fragmentarnosti, jedino izvesno, podrazumeva interes tržišta (ili novca) i interes države (ili partije). U tom i takvom okruženju pozicija pojedinca znatno je izmenjena – on više nije neko ko može da prihvati da ga društvo podstiče, gradi ili oblikuje. Naprotiv, on (pojedinac) mora da oblikuje društvo, oblikujući sebe. Ovakav odnos pojedinca i društva nameće veliku odgovornost svakome, jer, budući da smo kolektivna bića, moramo da uspostavimo zajednicu, tj. društvo. Tako, umesto jednog dominantnog, nastaje mnogo malih društava, sa dalekom i neizvesnom težnjom da ta mala društva formiraju novo, veće, snažnije i značajnije, unutar koga će nastati nove ideje i vrednosti. Tako su se energija, interesovanje i motivacija preselili u male kolektive i radna okruženja u gotovo svim oblastima savremenog života, pa i u umetnosti. Neprekidne promene i nepredvidljivi uslovi rada doneli su nesigurnost, neizvesnost i nepoverenje, ali, istovremeno, i mogućnost za kreiranje novih modela – u profesiji, u radnom okruženju, unutar konzervativnih institucija ili na nezavisnoj umetničkoj sceni. Izuzimanje iz tekućeg sistema vrednosti i zalaganje za sopstvene ideje umetničkim činom, koristeći upravo sredstva na kojima društvo počiva, nema samo ideološke vrednosti i potencijale već omogućava, ponovo, prostor za pravljenje, zidanje, konstruisanje… zajednice, kolektiva, pojedinca, sebe… za samo(iz)gradnju.

Ljiljana Miletić Abramović i Tatjana Dadić Dinulović, komesari

O manifestaciji
Praški kvadrijenale najznačajnija je svetska manifestacija posvećena scenskom dizajnu i scenskom prostoru. Osnovana 1967. godine, ova manifestacija danas predstavlja široku platformu za istraživanje različitih oblasti scenskog stvaralaštva – od artikulacije fizičkog prostora za igru i dizajna dekora, kostima, zvuka i svetla u pozorištu, preko umetničkih i kustoskih praksi iniciranih ukrštanjem i preklapanjem arhitekture, scenskih i vizuelnih umetnosti, do sajt-specifik projekata i upotrebe prostora savremenog grada kao pozornice. Nastup Srbije na Praškom kvadrijenalu 2015. godine nagrađen je Zlatnom medaljom za uspostavljanje dijaloga. To je prva nagrada Srbije na ovoj manifestaciji.

Radovi na sceni

Nacionalna Postavka Srbije

na Praškom kvadrijenalu scenskog dizajna i scenskog prostora 2019.

Kustoski tim: Maja Mirković, kostimografkinja; Siniša Ilić, vizuelni umetnik i Bojan Đorđev, pozorišni reditelj.

Postavka je realizovana kroz dva segmenta. Jedan je baziran na istraživanju i produkciji novog kolektivno strukturiranog rada, a drugi predstavlja izbor umetničkih radova pristiglih na javni konkurs, prikazan kroz dokumentaciju. Ključno pitanje “Radova na sceni” jeste: kako da govorimo o scenskom dizajnu, ako ne govorimo o uslovima u kojima se on dešava?

Ključni pojmovi: scenski dizajn, dizajn scene, interdisciplinarnost, kulturna politika, istraživanje, kolektivni rad, samo(iz)gradnja, pregled produkcije, institucije kulture, nezavisna scena.

Kustoski koncept: Pojam Samo(iz)gradnje, definisan od strane komesarki i programskog saveta proširujemo i elaboriramo kroz pitanja položaja i značenja individue i individualnog, u kontekstu kolektivnog rada i samoizgradnje pojedinca/ke kroz kolektivnu praksu. Samo(iz)gradnju ne shvatamo kroz izolaciju i kompeticiju subjekta karakterističnu za neoliberalno društveno uređenje, već kao razvoj potencijala svih pojedinaca/ki u društvu koje to omogućava i zagovara ne bi li i samo napredovalo.

Postavka Radovi na sceni ispituje pojmove: dizajn scene, scena, umetnička scena i istražuje načine na koje se oni redizajniraju kroz različite kulturne politike.

Koristeći pojam dizajn scene, analiziramo kulturne politike koje oblikuju – dizajniraju prostor u kojem se razvijaju umetničke prakse i promišljamo politike institucija kulture, nezavisne ili samoorganizovane scene, uslove u kojima umetnost nastaje, kao i proizvodnju fizičkog prostora za umetnost kao resursa i otvorenog koda (open source-a) u sadašnjem vremenu. Predmet kolektivnog istraživanja su markantni događaji iz istorije kulturne politike Jugoslavije i Srbije i načini na koje oni oblikuju uslove rada na umetničkoj sceni. Pozvani autori i autorke ih interpretiraju i prostorno insceniraju alatima scenskog dizajna, pri čemu se podjednaka važnost pridaje samoj Postavci, kao i procesu njenog nastanka kroz kolektivni umetničko-istraživački rad.

Radovi na sceni nisu prvenstveno fokusirani na specifičan istorijski period, već na dva koncepta koji dizajniraju opstanak umetnosti na sceni: njenu produkciju i regulaciju kroz državne institucije kulture, kao i produkciju vezanu za nezavisnu, samooganizovanu umetničku scenu. Ovo istraživanje obuhvata periode socijalizma i restauracije kapitalizma, kao dva različita društvena modela proizvodnje – u ovom slučaju, umetničke. Postavka na Kvadrijenalu se realizuje kao materijalno-arhitektonski i tekstualni objekat koji će u toku trajanja Kvadrijenala biti aktiviran izvedbenim intervencijama i interakcijom sa publikom.

Radovi odabrani na konkursu (Pogled na scenu) predstavljaju pregled produkcije u široko shvaćenom polju scenskog dizajna i izvođačkih umetnosti u periodu 2015–2019. godine. Reč je o radovima koji pružaju uvid u tekuće prakse scenskog dizajna i razumevanja pojma scene u širem umetničkom kontekstu. Prikazani su radovi umetnika i umetnica koji deluju unutar i van institucija, čiji su radovi izvedeni na zvaničnim pozorišnim scenama i u alternativnim ili javnim prostorima, u različitim produkcionim uslovima, te ispituju granice pojedinačnih disciplina, prostora izvedbe, autorskih konvencija i kompetencija, proširujući polje delovanja sopstvene prakse i same umetničke forme.

Pozvane autorke i autori: Milutin Dapčević, glumac; Mirjana Dragosavljević, istoričarka umetnosti i kustoskinja; Dušica Dražić, vizuelna umetnica; Selena Orb, kostimografkinja i scenografkinja; Vladimir Pejković, kompozitor; Katarina Popović, grafička dizajnerka i dizajnerka procesa; Igor Vasiljev, scenograf i Tanja Šljivar, dramska spisateljica, donose različite umetničke i teorijske pozicije i iskustva u proces zajedničkog kreiranja umetničkog rada.

Umetnice, umetnici i kolektivi čiji će radovi biti prikazani kroz dokumentaciju: Mia David, autori predstave Granična lepota (Izvanredni Bob, Stevan Bodroža, Goran Milenković, Željko Maksimović, Tamara Pjević i Petar Mirković), Nikola Isaković, Institut za aplauz (Stevan Beljić, Luka Cvetković, Stefan Knežević, Katarina Kostandinović, Milan Nasković, Kristina Nikolić, Jakov Ponjavić, Dušan Savić, Vanja Seferović, Tamara Spalajković), Jelena Janković, Karkatag Kolektiv, Marko Milić, rad grupe autora (Sonja Jankov, Đina Prnjat, Janž Ormezu i Nemanja Mitrović), Sofija Mitrović, Igor Koruga i Maja Pelević, Zorana Petrov, Jovana Rakić, Aleksandar Ramadanović, Andreja Rondović, Branislava Stefanović, Veljko Stojanović, Urbanium – centar istraživanja i održivi razvoj u arhitekturi i urbanizmu (Natalija Bogdanović, Marija Simović, Aleksa Đurić, Petar Simović, Tihomir Dičić, Fedor Jurić, Bogdan Đokić, Ana Zorić, Miloš Kostić, Desirée Tilinger, Jovana Vidaković), Srđan Veljović, Marta Popivoda i Ana Vujanović, Nikola Zavišić.

Istaživačice na projektu: Aleksandra Tatić i Jelena Veljković

Kratke biografije kustosa

Maja Mirković, Siniša Ilić i Bojan Đorđev su od 2003. godine, kao kostimografkinja,

scenograf i reditelj, sarađivali u okviru više institucionalnih pozorišnih produkcija, kao i

onih realizovanih na vaninstitucionalnoj sceni u zemlji i inostranstvu.

Maja Mirković (Šabac, 1977.) deluje na polju kostimografije i scenografije, teorije izvođačkih umetnosti i poezije. Sarađuje sa umetnicima različitih stvaralačkih profila u zemlji i inostranstvu na više od od stotinu pozorišnih predstava u profesionalnim pozorištima Srbije i regiona, Poljske, Skandinavije i Ujedinjenog Kraljevstva. Diplomirala i završila master Fakulteta primenjenih umetnosti na odseku Scenski kostim, a magistrirala na Grupi za Scenski dizajn Univerziteta umetnosti u

Beogradu. Dobitnica je nekoliko nagrada za najbolju pozorišnu kostimografiju Festivala „Joakim Vujić“, dvostruko nagrađena Sterijinom nagradom, te Nacionalnom nagradom Srbije u oblasti primenjene umetnosti.

Siniša Ilić (Beograd, 1977.) je likovni umetnik koji se kroz raličite medije

bavi društvenim fenomenima i mehanizmima istražujući forme rada, tenzija u društvu,

nasilja i nestabilnih situacija. Među osnivačima je TkH-Teorija koja hoda  (2001-2017), umetničko teorijske platforme iz Beograda. Izlagao je u Muzeju savremene umetnosti, Kulturnom centru i na Oktobarskom salonu u Beogradu; galeriji Nova u Zagrebu; Georges

Pompidou centru, Kadist Fondaciji u Parizu; galerijama Tejt Modern i Calvert 22 u Londonu; Uralskom bijenalu u Jekaterinburgu, WUK i Open space galerijama u Beču. Istražuje forme kolektivnog rada i bavi se scenografijom i dizajnom scenskog i izvedbenog prostora. Diplomirao je i magistrirao na Fakultetu likovnih umetnosti u Beogradu.

Bojan Đorđev (Beograd, 1977.) je pozorišni umetnik, obrazovan u polju pozorišta i

teorije umetnosti u Beogradu, na Fakultetu dramskih umetnosti i Univerzitetu umetnosti

u Beogradu, kao i na DasArts-u u Amsterdamu. Pored Beograda, njegovi radovi su

prikazivani u Berlinu, Briselu, Amsterdamu, Njujorku, Šangaju, Beču, Cirihu, Lisabonu,

Zagrebu, Rijeci, Ljubljani… Inscenirao je tekstove H. Guiberta, E. Jelinek, J. Džojsa, G.

Ferčeca, I. Sajko, tri opere, uključujući i Les enfants terribles J. Cocteau-a/P. Glass-a. Član je uredničkog kolektiva i suosnivač platforme Teorija koja Hoda (2001-2017). U sopstvenoj umetničkoj praksi bavi se istraživanjem potencijalnih javnih, performativnih formata marksističke misli i nasleđa levice.

Ravnoteža

Studentska sekcija Srbije

na Praškom kvadrijenalu scenskog dizajna i scenskog prostora 2019.

Umetnički rad Ravnoteža je performativna instalacija koja govori o samo(iz)gradnji kao procesu uspostavljanja različitih odnosa i stalnom traženju ravnoteže sa neposrednim okruženjem. Dvanaestoro studenata iz različitih škola, disciplina i gradova, su kroz potragu za vrednostima, događajima i situacijama koje su ih izgradile, došli do spoznaje da su upravo odnosi i razumevanje sa drugim ljudima iz neposredne okoline i mikro zajednica čiji su bili deo, ono što ih je oblikovalo i motivisalo. U njihovim ličnim pričama, kao važni, zajednički pojmovi, izdvojili su se igra, polje slobode u kome ne postoje granice i igralište, javni prostor u kome se susreću nepoznati i različiti akteri i svaki put iznova uspostavljaju odnose i zajednicu. Iz ovoga je potekla ideja rada, a to je stvaranje performativnog okruženja – igrališta definisanog klackalicom kao elementom koji funkcioniše učešćem najmanje dve osobe, smeštene u odnos snažne zavisnosti, tj. prostora koji omogućava da se kroz igru i susret, ispričaju priče.

Prostornu postavku čini drvena platforma čiji glavni element predstavlja klackalica. Sama platforma sastavljena je od različitih (skrivenih) delova i celina – mikro prostora, koje se mogu otvoriti iizložiti, u kojima su izgrađene i u kojima se pričaju, različitim sredstvima, u različitim medijima i formatima, lične priče studenata. Na ovaj način, prostor 5×5 se promišlja i artikuliše kao promenjiva i interaktivna platforma koja omogućava susret učesnika i publike, uspostavljanje različitih odnosa i stvaranje privremenih kolektiva. Posebna pažnja posvećena je individualnom tumačenju pojma performativnosti, u zavisnosti od shvatanja pojmova važnih za karakter postavke kao što su „pozorište“, „scenska umetnost“, „scenski prostor“, „izvođenje“ i „izlaganje“.

Konačan rad nastaje kao ishod složenog višemesečnog stvaralačkog procesa u kome je struktura studentske postavke predmet definisanja na svim nivoima – od značenjskog do tehničko-produkcijskog. Treba naglasiti da se radi o sintezijskom projektu, nastalom pod mentorstvom i uz podršku različitih umetničkih i stručnih radionica, koji obuhvata stvaranje, realizaciju, produkciju i izvođenje rada.

Foto: Kustoski tim Studentske selekcije na Praškom kvadrijenalu 2019

Studenti: Lara Bunčić, Nikola Isaković, Maja Ivanović, Bojan Kaurin, Jovana Matić, Đorđe Nešović, Ema Pavlović, Lara Popović, Filip Šćekić, Katarina Šijačić, Marija Šumarac i Aleksandra Vučković

Kustoski tim: dr um. Romana Bošković Živanović (arhitekta, Fakultet tehničkih nauka, Univerzitet u Novom Sadu; Programski koordinator);  dr. um. Mirko Stojković (dramaturg; Fakultet dramskih umetnosti, Univerzitet umetnosti u Beogradu);  Zora Mojsilović (kostimograf; Fakultet primenjenih umetnosti, Univerzitet umetnosti u Beogradu); Deneš Debrei (glumac i koreograf, Akademija umetnosti, Univerzitet u Novom Sadu); dr Milena Kordić (arhitekta, Arhitektonski fakultet, Univerzitet u Beogradu); i Andrija Pavlović (muzički umetnik, Nova akademija umetnosti, Evropski univerzitet, Beograd)
Mentorski tim: Darinka Mihajlović (kostimograf, Fakultet tehničkih nauka, Univerzitet u Novom Sadu); Draško Adžić (kompozitor, Fakultet muzičke umetnosti, Univerzitet umetnosti u Beogradu) i Dragana Vilotić (arhitekta, Fakultet tehničkih nauka, Univerzitet u Novom Sadu)

Izvor: Muzej primenjene umetnosti Beograd

Related posts

Leave a Comment